Bij mij staat Raif ook nummer één op de emotionele hitlijst met excuses aan de duizenden andere politieke gevangenen. Immers, ik heb met ontzetting de beelden van de geseling van Badawi aanschouwd, de eerste 50 stokslagen toegediend op 9 januari 2015, in het in het geheim opgenomen schokkerige YouTube filmpje. Wat me vooral aangreep was de eenzaamheid van de aan handen en voeten geboeide kleine man te midden van grote geuniformeerde militairen en de "Allah is groot" krijsende menigte op het Moskeeplein in Jeddah. Deze voorstelling hield me bijna uit mijn slaap, net zo zeer als de afgrondelijke minachting voor de omstanders. Enkele maanden geleden heb ik geheel tegen mijn gewoonte in gedemonstreerd voor de Saoedische ambassade in Den Haag.
Bijeenkomst Amnesty
Gezien deze achtergrond laat zich raden hoe verguld ik was met de uitnodiging van Amnesty om een interview met Ensaf Haidar, de vrouw van Raif, bij te wonen in het Verzetsmuseum in Amsterdam. Via haar zouden mijn enigszins abstracte emoties vlees en bloed krijgen. De belangstelling voor deze bijeenkomst was overweldigend.
Op het toneel stond een kunstwerk: een hoge, lege stoel die de leegte symboliseerde in de huiskamers van de dierbaren van alle politieke gevangenen. In het programma was de vertoning van de film over de kinderen van Ensaf en Raif in Canada en een muzikaal intermezzo opgenomen. Het informatieve deel van het programma bestond uit een interview met Ensaf door de journaliste en programmamaakster Hassnae Bouazza. Hassnae spreekt vloeiend Arabisch en Nederlands. Daarna schoven een tolk en een vertegenwoordigster van Amnesty aan en werd het publiek in de gelegenheid gesteld vragen te stellen.
Ik heb het volgende van de bijeenkomst opgestoken:
Foto uit Volkskrant 27 mei 2015: Julius Schrank
Ensaf en de kinderen
Ensaf is een kleine, elegante vrouw, 35 jaar oud. Ze was modern gekleed in een nette spijkerbroek en een hes met blote armen met een blonde teint over haar kapsel. Haar bril was naar achteren geschoven over het haar. Haar donkere ogen, haar gelaatskleur en gezichtsvorm bevestigden haar Arabische afkomst.
Ze zat waardig en beheerst naast de interviewster en haar voorkomen had een aspect van kracht en ernst met een zweem van droefheid, wat haar niet verhinderde af en toe te glimlachen.
Ensaf Haidar is voor de arrestatie van Raif uit voorzorg naar Libanon gevlucht, waar ze via de Verenigde Naties een verblijfsvisum voor Canada heeft verworven. Ze leidt omwille van haar drie kinderen, Najwa(11), Tirad(10) en Myriam(7) in Montreal een zo normaal mogelijk leven. De kinderen gaan naar school en spreken vloeiend Frans. Ze missen hun vader heel erg, zoals blijkt uit het YouTube filmpje dat ook tijdens de bijeenkomst werd vertoond. Levendige Canadese schoolkinderen met fantasieën over hoe ze inbreken in de gevangenis om hun vader te bevrijden.
Ensaf zei, desgevraagd, dat het niet belangrijk was hoe het nu met haar ging. Raif staat centraal. Ze verklaarde wel dat ze zonder de internationale steunbetuigingen en uitingen van medeleven het niet zou redden. De eenzame machteloosheid zou haar dan te veel worden.
Twee Nederlandse scholieren hebben Ensaf via Internet een interview afgenomen. Ze konden niet aanwezig zijn tijdens de bijeenkomst vanwege examens. Ensaf zei dat ze de scholieren graag in Nederland in levende lijve had willen ontmoeten en wenste hen succes met de examens.
Raif
Badawi is op 17 juni 2012 gearresteerd en op 7 mei 2014 veroordeeld. Raif zit, als enige gewetensgevangene, 24 uur per dag in een cel van 20 vierkante meter samen met 13 andere gevangenen. De dagen slepen zich voort in leeg niets doen. In zijn verslag van het leven in de gevangenis (zie verwijzing hieronder) constateeert hij met enige ironie dat hij nu midden tussen de types zit waartegen hij vroeger thuis 's avonds de grendel van zijn voordeur controleerde: dieven, moordenaars en kinderverkrachters. Hij houdt zich staande dankzij de ervaring dat deze lieden ook onverwachte, bewonderenswaardige karaktereigenschappen blijken te hebben.
Raif heeft een zwakke gezondheid, vanwege het slechte eten en zijn hypertensie. De 50 stokslagen hebben hem geen goed gedaan, maar hij heeft het overleefd, zegt hij. Oorspronkelijk zou hij wekelijks 50 stokslagen krijgen gedurende twintig weken. Ensaf heeft verklaard dat hij dit nooit zou overleven. Verder dan de eerste ranseling is het niet gekomen, officieel vanwege zijn gezondheid, maar waarschijnlijk vanwege de internationale druk waar kennelijk zelfs mensen met een Wahhabistische mentaliteit niet omheen kunnen. Maar het is onduidelijk of de lijfstraf is opgeschort of afgelast. De slagen zweven nog steeds als een inktzwarte dreiging in de bedompte gevangenislucht.
Raif mag geen bezoek ontvangen. Een paar keer per week is het hem toegestaan Ensaf te bellen. Hij praat niet direct over zijn gevoelens. Uit de intonatie leidt ze zijn stemming af. Die is wisselend. Hij heeft weet van de steun die hij in de hele wereld ontvangt. Reporters without Borders en persbureau Deutsche Welle kenden Badawi prijzen toe voor Vrijheid van Meningsuiting. Dat geeft hem hoop, die soms weer wegzakt. Hij is op de sombere momenten bang dat hij zijn kinderen twintig jaar niet zal zien vanwege de gevangenisstraf en het aansluitende reisverbod.
In het verzetsmuseum is een vitrine met enige persoonlijke eigendommen van Raif. Enraf heeft tijdens haar vlucht bijna niets mee kunnen nemen. Te zien zijn onder andere brieven en een pen. Als we al symbolische waarde aan die pen willen toekennen in de geest van Raif, ondertekent de Saoedische koning met juist die pen straks wetten die Saoedi-Arabie in een seculiere, tolerante staat omvormen.
De buitenwereld
Badawi heeft het Saoedisch Liberaal Netwerk opgericht. Daarom is 7 mei, de dag van de veroordeling van Raif in 2014 uitgeroepen tot de dag van het liberalisme. Sinds enkele maanden wordt elke vrijdag van twee tot drie uur een demonstratie voor de Saoedische ambassade gehouden, georganiseerd door Amnesty, Op 7 mei werd ook een groot scherm met twitter berichten aan de Saoedisch koning voor de gesloten ramen van de ambassade getoond. Opmerkelijk is dat onlangs onverwacht in de ambassade een twee uur durend gesprek heeft plaats gevonden met vertegenwoordigers van Amnesty. Over de inhoud mochten de betrokkenen geen mededeling doen, behalve dat het gesprek nogal eenrichtingsverkeer was. De Saoedis knikten vooral beleefd. Maar het gesprek geeft in ieder geval hoop op enige beweging. Amnesty verwacht over geruime tijd uiteindelijk wel resultaat. Medio januari werd bekend dat de Saoedische Hoge Raad zich over de zaak zou buigen, maar dat kan nog maanden duren. Over de invloed van de nieuwe Saoedische koning worden zowel optimistische als pessimistische geluiden vernomen. Hij schijnt gevoelig te zijn voor internationale kritiek maar lijkt ook een conservatieve hardliner. Zijn militaire interventie in Jemen biedt weinig hoop op gematigdheid.
Amnesty probeert ook druk uit te oefenen op regeringen. Ik heb minister Koenders horen zeggen dat er stille diplomatieke acties plaats vinden. Volgens Amnesty en Ensaf is dit niet genoeg, Nederland moet openlijk een verzoek indienen bij Saoedi Arabie voor de vrijlating van Badawi. Voor onze eigen regering vormen de enorme handelsbelangen een belemmering voor te opzichtig optreden. Aan menselijk leven en lijden zit een prijskaartje. Vaak accepteren we dit als een fact-of-life. Levensreddende medische behandelingen zijn soms te duur voor de belastingbetaler. Echter, in het geval van Raif wringt gelukkig een dergelijke financiële afweging bij veel mensen met het geweten.
Een bezoek van koning Willem-Alexander aan Saoedi-Arabie zou ook kunnen helpen. Ensaf verklaarde met gevoel voor humor dat koningen met elkaar wel ouwe-jongens-krentenbrood kunnen bakken (door mij vrij vertaald uit het Arabisch, dat ik niet machtig ben).
Na de bijeenkomst zat ik met een Amnesty-collega in de aangrenzende uitspanning op het terras onder het genot van een glas wijn Op een gegeven moment kwam een groepje mensen uit het verzetsmuseum wandelen, waaronder de tolk, vertegenwoordigers van Amnesty en Ensaf. Ze hielden fors de pas erin. Voor de gewone voorbijgangers die tegenover Artis van de lentezon genoten een willekeurig, goedgekleed, multicultureel clubje hoogopgeleiden met een ontspannen lach op hun gezicht, hoewel een van hen wat ernstiger keek.
Ze moesten eens weten.
Andere informatie
Woensdag 27 mei, 2015 is in de Volkskrant een interview met Ensaf Haidar gepubliceerd.
Er is pas in Duitsland een boekje uitgegeven onder de auteursnaam Raif Badawi met een verslag van zijn leven in de gevangenis en de blogs waarvoor hij veroordeeld is, geredigeerd en ingeleid door Constantin Schreiber. De Duitse titel luidt: 1000 Peitschenhiebe, verkrijgbaar via bol.com en ibooks. Vertalingen in andere talen, waaronder Nederlands en Engels staan op stapel.
.
Badawi heeft het Saoedisch Liberaal Netwerk opgericht. Daarom is 7 mei, de dag van de veroordeling van Raif in 2014 uitgeroepen tot de dag van het liberalisme. Sinds enkele maanden wordt elke vrijdag van twee tot drie uur een demonstratie voor de Saoedische ambassade gehouden, georganiseerd door Amnesty, Op 7 mei werd ook een groot scherm met twitter berichten aan de Saoedisch koning voor de gesloten ramen van de ambassade getoond. Opmerkelijk is dat onlangs onverwacht in de ambassade een twee uur durend gesprek heeft plaats gevonden met vertegenwoordigers van Amnesty. Over de inhoud mochten de betrokkenen geen mededeling doen, behalve dat het gesprek nogal eenrichtingsverkeer was. De Saoedis knikten vooral beleefd. Maar het gesprek geeft in ieder geval hoop op enige beweging. Amnesty verwacht over geruime tijd uiteindelijk wel resultaat. Medio januari werd bekend dat de Saoedische Hoge Raad zich over de zaak zou buigen, maar dat kan nog maanden duren. Over de invloed van de nieuwe Saoedische koning worden zowel optimistische als pessimistische geluiden vernomen. Hij schijnt gevoelig te zijn voor internationale kritiek maar lijkt ook een conservatieve hardliner. Zijn militaire interventie in Jemen biedt weinig hoop op gematigdheid.
Amnesty probeert ook druk uit te oefenen op regeringen. Ik heb minister Koenders horen zeggen dat er stille diplomatieke acties plaats vinden. Volgens Amnesty en Ensaf is dit niet genoeg, Nederland moet openlijk een verzoek indienen bij Saoedi Arabie voor de vrijlating van Badawi. Voor onze eigen regering vormen de enorme handelsbelangen een belemmering voor te opzichtig optreden. Aan menselijk leven en lijden zit een prijskaartje. Vaak accepteren we dit als een fact-of-life. Levensreddende medische behandelingen zijn soms te duur voor de belastingbetaler. Echter, in het geval van Raif wringt gelukkig een dergelijke financiële afweging bij veel mensen met het geweten.
Een bezoek van koning Willem-Alexander aan Saoedi-Arabie zou ook kunnen helpen. Ensaf verklaarde met gevoel voor humor dat koningen met elkaar wel ouwe-jongens-krentenbrood kunnen bakken (door mij vrij vertaald uit het Arabisch, dat ik niet machtig ben).
Na de bijeenkomst zat ik met een Amnesty-collega in de aangrenzende uitspanning op het terras onder het genot van een glas wijn Op een gegeven moment kwam een groepje mensen uit het verzetsmuseum wandelen, waaronder de tolk, vertegenwoordigers van Amnesty en Ensaf. Ze hielden fors de pas erin. Voor de gewone voorbijgangers die tegenover Artis van de lentezon genoten een willekeurig, goedgekleed, multicultureel clubje hoogopgeleiden met een ontspannen lach op hun gezicht, hoewel een van hen wat ernstiger keek.
Ze moesten eens weten.
Andere informatie
Woensdag 27 mei, 2015 is in de Volkskrant een interview met Ensaf Haidar gepubliceerd.
Er is pas in Duitsland een boekje uitgegeven onder de auteursnaam Raif Badawi met een verslag van zijn leven in de gevangenis en de blogs waarvoor hij veroordeeld is, geredigeerd en ingeleid door Constantin Schreiber. De Duitse titel luidt: 1000 Peitschenhiebe, verkrijgbaar via bol.com en ibooks. Vertalingen in andere talen, waaronder Nederlands en Engels staan op stapel.
.
