Armeens en Georgisch

Na de terugkomst van een verre reis neemt het dagelijks leven heel snel de regie weer over. Trouwens vrienden en bekenden en vooral de jongeren onder hen zijn al op de meest onwaarschijnlijke plaatsen op deze aardbol geweest. Dus op erg veel belangstelling langer dan een half uur kunnen we niet rekenen, evenmin op meer dan een facebook "like" van onze foto's of filmpjes.
Wel interessant is de vraag wat zo'n reis nu aan enigszins beklijvende kennis voor ons zelf  van de wereld oplevert. Ik heb het nu niet over studiereizen of zakenreizen maar gewone vakantiereizen zoals onze georganiseerde trip naar Armenië en Georgië in 2016. De meeste herinneringen betreffen de gezelligheid in de groep, het koude glas bier of het goede glas rode wijn 's avonds, de wisselende staat van comfort in de hotelkamers, de groeiende beleefde verveling bij het over-the-top kerkbezoek en het adembenemende landschap.
Hebben we nog meer meegekregen dan een blik op de buitenkant. Weten we nu iets meer van de ziel van Armenië en Georgië, deze vanuit onze optiek soms wat treurige landjes, die kranig hun identiteit bevechten te midden van onbetrouwbare, machtige buurlanden als Rusland en Turkije en ook Azerbeidzjan.

Wat is er blijven hangen na enkele maanden?  Bijvoorbeeld van de landstalen: het Armeens en Georgisch?

Vooraf heb ik in een reisgids de aanbeveling gelezen om Armeens en Georgisch niet te gaan bestuderen. Te ingewikkeld. Dit advies heb ik ter harte genomen. Ook na de reis weet ik helemaal niets van deze Kaukasische brabbeltaaltjes, zelfs niet "dank je wel" of de eerste drie telwoorden. We spraken uiteraard  Nederlands met elkaar en de Armeense en Georgische reisleidsters spraken uitstekend Engels. Met de modale Armeniër en Georgiër viel bijna  niet te communiceren. Er is niettemin toch wel iets als een  taalsentiment blijven hangen. Dat prettige geruis als we in de openbare ruimte Armeniërs of Georgiërs met elkaar hoorden converseren. Een herinnering aan een niet onaangenaam achtergrond geluid  zonder herkenbare betekenis maar gearticuleerder, ritmischer en minder opdringerig dan verkeerslawaai. Armeens klonk enigszins zangerig.

Talen zijn belangrijk voor de identiteit van een volk. Kijk maar eens naar het Fries, Vlaams, of het Frans in Quebec, Dit geldt a forteriori voor Georgië en Armenië. Alle burgers in beide landen leren Russisch op school. Russisch fungeert als een soort Engels, een lingua franca, een overlevingsvoorwaarde.  Maar ze koesteren het Armeens respectievelijk Georgisch als hun eerste taal. Het onderscheidt hun van de omringende culturen. Er mag bijvoorbeeld bij wet uitsluitend Georgisch gesproken worden op de Georgische ministeries en gemeentehuizen. Onze reisleidsters glommen van trots als hun taal ter sprake kwam.
Ik noem hier Armeens en Georgisch in een adem maar deze talen zijn totaal verschillend. Georgisch behoort tot de Kartvelische of Zuid-Kaukasische taalfamilie en Armeens tot het Indo-Europees. Georgiërs en Armeniërs verstaan elkaar niet, zelfs niet bij benadering. Ze kunnen elkaars geschreven taal ook niet uitspreken want hun respectievelijke schrift is sterk afwijkend. Het Georgische en nog meer het Armeense schrift doen mij denken aan geheimtaal. Het lijkt net alsof aan de toch al onbegrijpelijke uitspraak van deze taaltjes als extraatje verborgen boodschappen in een nog geheimzinniger schrift worden verpakt. Overigens, in het straatbeeld kwamen drie schriften voor: het Cyrillisch (Russisch), het Armeens of Georgisch en ons schrift.

Als dank voor de spreekwoordelijke Armeense en Georgische gastvrijheid heb ik voor Nederlanders een korte taalcursus samengesteld.  Als U in de lanen en pleinen van Vught, Utrecht, Nijmegen, Oud-Beijerland of Diemen een noodkreet opvangt van een bezoekende Armeniër of Georgiër of uitgeschreeuwd of kenbaar gemaakt met een spandoek zult U na het volgen van deze les de boodschap herkennen en onmiddellijk te hulp schieten.

Mijn advies is te vragen: "Wilt U een kopje thee?".  Dat verstaan ze heus wel.

Zie hier de cursus: Armeense en Georgische Noodkreten in Schrift en Spraak.

Armenie en Georgie

Georgische uitspraak

Spellingsalfabet in Nieuw Opperlands

Enige maanden geleden heb ik in het kleinste theater van Amsterdam, het torpedotheater, een onderhoudende bijeenkomst bijgewoond waar niet-zo-bekende schrijvers hun bewonderenswaardige producten met het publiek deelden. Een van deze scribenten - Pieter Klop - presenteerde een lezing met lichtbeelden over een eigen versie van het spellingsalfabet "in het verlengde van Hoogeveen's verbeterd leesplankje en het Opperlandse Spellingsalfabet". Dit als variatie op het traditionele spellingsalfabet.

De A van Anna werd bijvoorbeeld A van 't Garde
De E van Eduard werd  de E van Gelie.

Ik heb na enige tijd via mijn geheugen zijn alfabet proberen te reconstrueren.
Het schema is dus
letter + van + lettercombinatie = bestaand woord of naam
 Ik herinnerde mij alleen Pieters A en  E, en ook dat Slot niet op alle letters bovenstaand schema kom toepassen. Hij moest in die gevallen zijn toevlucht nemen tot kwinkslagen. Ik ben zelf aan de slag gegaan en heb mij de vrijheid gepermitteerd in plaats van  het verplichte voorzetsel van ook lettercombinaties als der, des, d', 's toe te laten. Die hebben immers van als betekenis. Hetzelfde geldt voor platte uitspraaksels van van : fan, fen, ffen, Ik heb ook bij vreemde talen geleend: Het spaanse del en het franse du. Du zou leiden tot een verkorte versie van de E uit het traditionele spellingsalfabet:E du Ard en del tot N del darm. Maar de E en de N waren al bezet in onderstaande lijst. Het gebruik van het Engelse of  is sinds kort uitgesloten, aangezien ik mij wil beperken tot Europese talen.
Op deze manier ben ik er in geslaagd alle letters van het spellingsalfabet in het Opperlands te vertalen. Ik ben niet helemaal tevreden. Bijvoorbeeld bij de M smokkel ik een beetje, ook de Z is niet zo overtuigend.
Heeft U verbeteringen of aanvullingen, laat mij dit dan weten.

Hier is mijn versie van het Opperlandse spellingsalfabet. Bescheidenheid gebiedt mij nogmaals te verklaren dat het onderliggende idee van Pieter Klop (PK) en zijn voorgangers is.

A	A van tgarde (PK)
B	B van gen
C	C der boom
D	D ‘s alniettemin
E	E van gelie (PK)
F	F fen iets doen
G	G van genis
H	H van A
I	I van Wolffers
J	Je van het
K	Ka der lid
L	L fen dertigst
M	M der Compascuum
N	N fan tterrible
O	O ffen sie
P	P der ast
Q	Q del staart
R	R van genieten
S	S d’ oorn
T	Te der heid
U	U d´enhout
V	V der licht
W	W der opstanding
X	X ‘s ta paf
Y	Y van de Verschrikkelijke
Z	Z ‘s el

Interview DiemerNieuws 11 Februari 2016